ST Buses महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळाने (MSRTC) महिला आणि ज्येष्ठ नागरिकांसाठीच्या प्रवास सवलतींमध्ये महत्त्वपूर्ण बदल केले आहेत. मार्च २०२३ मध्ये सुरू झालेली महिलांसाठी ५०% सवलत आणि ७५ वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिकांसाठी मोफत प्रवास योजना लोकप्रिय ठरली होती. परंतु, अलीकडेच MSRTC ने या सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी काही नवीन अटी जोडल्या आहेत. यामुळे “उद्या पासून महिलांना एसटी चे डबल तिकीट” अशी अफवा पसरली आहे. पण प्रत्यक्षात, सवलत बंद झालेली नाही, तर ती अधिक व्यवस्थित आणि पारदर्शक पद्धतीने लागू करण्यात आली आहे. (=) लक्षात ठेवा: ही योजना बंद झालेली नाही, पण तिच्या वापरासाठी नवीन अटी लागू झाल्या आहेत. महिला आणि वृद्ध प्रवाश्यांसाठीच्या सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी आता एसटीचे स्वतःचे ओळखपत्र अनिवार्य करण्यात आले आहे. हे ओळखपत्र नसल्यास, प्रवासासाठी पूर्ण दर द्यावा लागेल
योजनेचे मुख्य नियम आणि फायदे
‘महिला सन्मान योजना’ ही महिलांना आर्थिक आणि सुरक्षित प्रवासासाठी प्रोत्साहन देते. या योजनेचे नियम खालीलप्रमाणे आहेत:
- ५०% सवलत: या योजनेअंतर्गत, महाराष्ट्रातील सर्व महिलांना एसटी महामंडळाच्या सर्व प्रकारच्या बसमध्ये (साधी, शिवशाही, शिवनेरी, शिवशाही स्लीपर, शिवनेरी स्लीपर) तिकिटाच्या दरावर ५०% सवलत दिली जाते.
- सर्वांसाठी लागू: ही योजना वयाची अट न ठेवता, १८ वर्षांवरील सर्व महिलांसाठी लागू आहे.
- ओळखपत्र आवश्यक: सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी महिला प्रवाशांना प्रवासादरम्यान आपले ओळखपत्र (उदा. आधार कार्ड, पॅन कार्ड, ड्रायव्हिंग लायसेन्स किंवा कोणतेही सरकारी ओळखपत्र) सोबत बाळगणे अनिवार्य आहे.
- तिकिटाची प्रक्रिया: कंडक्टरला ओळखपत्र दाखवल्यावर तो लगेचच तिकिटावर ५०% सवलत लागू करून अर्धे तिकीट देतो. यासाठी कोणत्याही विशेष पासची आवश्यकता नाही.
तुम्हाला हवे असल्यास मी महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाच्या (MSRTC) अधिकृत वेबसाईटवरून ताजे परिपत्रक व नोटिफिकेशन काढून देऊ शकतो, जेणेकरून खात्रीशीर माहिती मिळेल.
योजनेचे मुख्य नियम आणि फायदे
‘महिला सन्मान योजना’ ही महिलांना आर्थिक आणि सुरक्षित प्रवासासाठी प्रोत्साहन देते. या योजनेचे नियम खालीलप्रमाणे आहेत:
- ५०% सवलत: या योजनेअंतर्गत, महाराष्ट्रातील सर्व महिलांना एसटी महामंडळाच्या सर्व प्रकारच्या बसमध्ये (साधी, शिवशाही, शिवनेरी) तिकिटाच्या दरावर ५०% सवलत दिली जाते. St buses
- सर्वांसाठी लागू: ही योजना वयाची अट न ठेवता, १८ वर्षांवरील सर्व महिलांसाठी लागू आहे.
- ओळखपत्र आवश्यक: सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी महिला प्रवाशांना प्रवासादरम्यान आपले ओळखपत्र (उदा. आधार कार्ड, पॅन कार्ड, ड्रायव्हिंग लायसेन्स किंवा कोणतेही सरकारी ओळखपत्र) सोबत बाळगणे अनिवार्य आहे.
- तिकिटाची प्रक्रिया: कंडक्टरला ओळखपत्र दाखवल्यावर तो लगेचच तिकिटावर ५०% सवलत लागू करून अर्धे तिकीट देतो. यासाठी कोणत्याही विशेष पासची आवश्यकता नाही.
चुकीच्या माहितीवर स्पष्टीकरण
ऐतिहासिक संदर्भ: सवलत योजनेची सुरुवात आणि उद्देश
महाराष्ट्राचे माजी परिवहन मंत्री आणि सध्याचे उपमुख्यमंत्री यांनी महिला सक्षमीकरण आणि ज्येष्ठ नागरिकांच्या कल्याणासाठी ही योजना सुरू केली होती. या योजनेमुळे खरोखरच लाखो महिलांना आर्थिक सहाय्य मिळाले आणि त्यांच्या दैनंदिन प्रवासासाठी होणारा खर्च कमी झाला. एसटी बस सेवेचा वापर करणाऱ्या प्रवाश्यांची संख्या लक्षणीय वाढली. परंतु, या योजनेमुळे MSRTC वर आर्थिक ताण देखील निर्माण झाला. काही अहवालांनुसार, या सवलतीमुळे एसटीला नुकसान सहन करावे लागले, ज्यामुळे ही योजना पुन्हा एकदा चर्चेचा विषय बनली.
काय बदलले? नवीन नियमांचा तपशीलवार आढावा ST Buses
महाराष्ट्र राज्य परिवहन मंडळाने (MSRTC) प्रवाशांच्या सोयीसाठी आणि सवलत योजनांची योग्य अंमलबजावणी करण्यासाठी काही महत्त्वाचे बदल केले आहेत. यापुढे एसटी बसने प्रवास करताना महिला आणि ज्येष्ठ नागरिकांना ५०% आणि १००% सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी काही नवीन अटींचे पालन करणे अनिवार्य आहे.
महिलांसाठी ५०% प्रवास सवलत: नवीन अटी SMART Card
राज्य सरकारने मार्च २०२३ मध्ये सादर केलेल्या अर्थसंकल्पानुसार, महिलांना राज्यभर एसटीच्या सर्व प्रकारच्या बसेसमध्ये (उदा. साधी, मिनी, निमआराम, शिवशाही, शिवशाही स्लीपर) ५०% तिकीट सवलत देण्यात आली होती. ही योजना लोकप्रिय झाली असून, आता एसटी महामंडळाने या सवलतीसाठी एक अट लागू केली आहे.
नवीन अट: यापुढे ५०% सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी महिला प्रवाशांना एसटी महामंडळाने जारी केलेले ओळखपत्र सोबत बाळगणे आवश्यक आहे.
परिणाम: जर हे ओळखपत्र नसेल, तर महिलांना पूर्ण तिकीट दर (१००%) भरावा लागेल.
इतर मर्यादा:
- राज्याबाहेरील प्रवास: जर तुम्ही महाराष्ट्रातून राज्याबाहेर प्रवास करत असाल, तर ही सवलत केवळ राज्याच्या सीमेपर्यंतच लागू असेल. सीमेनंतरच्या प्रवासासाठी तुम्हाला पूर्ण तिकीट दर भरावा लागेल.
- शहरांतर्गत प्रवास: काही शहरांतर्गत मार्गांवर (उदा. पनवेल-ठाणे, कल्याण-ठाणे) ही सवलत लागू होणार नाही.
ज्येष्ठ नागरिकांसाठी प्रवास सवलती
एसटी महामंडळाने ज्येष्ठ नागरिकांसाठीच्या सवलतींमध्येही काही बदल केले आहेत.
- ६५ ते ७५ वयोगटातील नागरिक: या वयोगटातील महिला आणि पुरुषांना एसटी प्रवासात ५०% सवलत मिळते.
- ७५ वर्षांवरील नागरिक: या वयोगटातील प्रवाशांना एसटीमधून १००% (मोफत) प्रवास करण्याची सुविधा आहे.
नवीन नियमांनुसार: यापुढे ६५ वर्षांवरील सर्व ज्येष्ठ नागरिकांना त्यांच्या सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी एसटी महामंडळाने जारी केलेले ओळखपत्र सोबत ठेवणे अनिवार्य आहे. हे ओळखपत्र नसल्यास त्यांना कोणत्याही प्रकारची सवलत मिळणार नाही आणि त्यांना पूर्ण तिकीट काढून प्रवास करावा लागेल.
नवीन नियमांमागची कारणे
एसटी महामंडळाने हे नियम काही महत्त्वाच्या उद्देशांसाठी लागू केले आहेत.
- पारदर्शकता: सवलत योजनांचा लाभ योग्य व्यक्तींनाच मिळावा, यासाठी ही ओळखपत्रे मदत करतील. यामुळे गैरवापराचे प्रमाण कमी होईल.
- प्रशासकीय सुलभता: या नियमांमुळे महामंडळाला प्रवाशांची योग्य नोंद ठेवता येईल, ज्यामुळे भविष्यातील योजनांचे व्यवस्थापन करणे सोपे होईल.
- उत्पन्नाचे व्यवस्थापन: या नियमांमुळे महामंडळाला प्रवाशांच्या संख्येचा आणि सवलतीमुळे झालेल्या खर्चाचा अचूक अंदाज लावता येईल. यामुळे आर्थिक नियोजनास मदत होईल.
MSRTC सवलत योजना: जुने vs. नवे नियम
| श्रेणी | जुने नियम | नवे नियम | अटी |
|---|---|---|---|
| महिला | ५०% सवलत | ५०% सवलत | MSRTC ओळखपत्र अनिवार्य |
| ६५-७५ वर्षे वय | ५०% सवलत | ५०% सवलत | MSRTC ओळखपत्र अनिवार्य |
| ७५+ वर्षे वय | १००% मोफत | १००% मोफत | MSRTC ओळखपत्र अनिवार्य |
MSRTC ओळखपत्र कसे मिळवावे?
नवीन नियमांनुसार, सवलत घेण्यासाठी MSRTC चे ओळखपत्र असणे गरजेचे आहे. हे ओळखपत्र मिळविण्यासाठी आपणास खालील पायऱ्या follow कराव्या लागतील:
- अर्ज: जवळच्या एसटी आगारातून किंवा MSRTC च्या अधिकृत वेबसाइटवरून अर्ज फॉर्म मिळवा.
- कागदपत्रे: वय प्रमाणित करणारे कागदपत्र (पॅन कार्ड, आधार कार्ड, वय प्रमाणपत्र), रहिवासी प्रमाणपत्र आणि एक छायाचित्र सादर करावे लागेल.
- शुल्क: ओळखपत्रासाठी एक नाममात्र शुल्क (fee) द्यावे लागू शकते.
- वितरण: सर्व कागदपत्रे सादर केल्यानंतर, ओळखपत्र एका विशिष्ट कालावधीनंतर तयार होईल.
चर्चा आणि विवाद: योजना बंद का होणार होती?
गेल्या आठवड्यात परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी एसटीच्या कारभाराचा लेखाजोखा मांडताना नोंदवले, की महिलांना अर्धे तिकीट व ज्येष्ठांना मोफत प्रवास या दोन योजनांमुळे एसटी तोट्यात आहे. या विधानानंतर या योजना बंद होतील अशी चर्चा सुरू झाली होती. विरोधकांनीही यावर टीका केली होती. मात्र, त्यानंतर उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी कोणतीही योजना बंद होणार नसल्याचे स्पष्ट केले. नंतर, परिवहन मंत्री सरनाईक यांनीही स्पष्ट केले की, “मोफत प्रवासाचा निर्णय बंद होणार नसल्याचं स्पष्ट केलं आहे. त्यामुळे आता या चर्चेला पूर्णविराम मिळाला आहे”.
सार्वजनिक प्रतिक्रिया: आनंद, नाराजी आणि गैरसमज
नवीन नियमांबद्दल सार्वजनिक प्रतिक्रिया मिश्रित आहे. काही लोक या निर्णयाचे स्वागत करत आहेत, तर काही यावर टीका करत आहेत.
- समर्थकांचा दृष्टिकोन: समर्थकांचा असा विश्वास आहे, की हे नियम सवलतीच्या गैरवापरावर नियंत्रण ठेवतील आणि MSRTC च्या आर्थिक आरोग्यासाठी चांगले आहेत. ते म्हणतात, की यामुळे योजना दीर्घकाळ टिकेल.
- टीकाकारांचा दृष्टिकोन: टीकाकार म्हणतात, की ओळखपत्र मिळविण्याची प्रक्रिया गुंतागुंतीची आहे आणि ती गरिबांसाठी त्रासदायक ठरू शकते. त्यांना भीती वाटते, की यामुळे खऱ्या हक्कदारांना सवलतीचा लाभ मिळण्यास अडचण येऊ शकते.
- गैरसमज: “उद्या पासून महिलांना एसटी चे डबल तिकीट” अशी अफवा पसरली आहे, जी पूर्णपणे खरी नाही. सवलत अजूनही आहे, पण ती घेण्यासाठी ओळखपत्र आवश्यक आहे.
भविष्यातील शक्यता: काय अपेक्षित आहे? SMART Card St Buses
भविष्यात, MSRTC या नियमांमध्ये आवश्यक ते सुधारणा करू शकते. ओळखपत्र मिळविण्याची प्रक्रिया सोपी आणि सोयीस्कर केली जाऊ शकते. डिजिटल ओळखपत्राची सुरुवात केली जाऊ शकते, ज्यामुळे प्रवाशांना अधिक सोय होईल. तसेच, सवलतीच्या अंतर्गत येणाऱ्या मार्गांमध्ये आणि वयोमर्यादांमध्येही बदल केला जाऊ शकतो.
निष्कर्ष: सवलत चालूच, पण कागदोपत्री करणं गरजेचं
त्यामुळे, “उद्या पासून महिलांना एसटी चे डबल तिकीट” लागणार आहे ही बातमी पूर्णपणे अचूक नाही. महिला आणि ज्येष्ठ नागरिकांसाठीची प्रवास सवलत चालूच आहे, पण तिचा लाभ घेण्यासाठी आता MSRTC कडून मंजुरी मिळालेले ओळखपत्र सादर करणे अनिवार्य झाले आहे. हे ओळखपत्र नसल्यास, प्रवाशांना पूर्ण दर भरावा लागणार आहे. हे नियम योजनेचा गैरवापर रोखण्यासाठी आणि MSRTC च्या आर्थिक स्थैर्यासाठी आणलेले आहेत. त्यामुळे, सर्व पात्र प्रवाशांनी लवकरात लवकर MSRTC चे ओळखपत्र मिळवण्यासाठी पाठपुरावा करावा, जेणेकरून त्यांना सवलतीचा लाभ मिळू शकेल.
🚍 एमएसआरटीसी स्मार्ट कार्ड प्रकल्प – एजंट नोंदणी सुरू 🚍
एमएसआरटीसी (MSRTC) स्मार्ट कार्ड प्रकल्पासाठी एजंट नोंदणी सुरू करण्यात आली आहे.
रस असलेल्या व्यक्तींनी खालील अधिकृत वितरकांशी संपर्क साधावा :
📍 अमरावती व यवतमाळ विभाग
👉 श्री. रोहित सोनी – 7841813833
👉 श्री. अखिन आचार्य – 9420049848
ℹ️ अधिक माहितीसाठी आजच संपर्क साधा आणि स्मार्ट कार्ड प्रकल्पाचा भाग व्हा!
