माया OS हे भारताचे नवीनतम ऑपरेटिंग सिस्टम आहे जे देशाच्या स्वदेशी तंत्रज्ञानविषयक ध्येयांना पुढे नेते. संरक्षण मंत्रालयाच्या तंत्रज्ञान विभागातर्फे विकसित हे ऑपरेटिंग सिस्टम, सुरक्षितता आणि वेगवान कार्यप्रदर्शनासाठी ओळखले जात आहे.
काय आहे माया OS?
माया OS हे लिनक्स-आधारित ऑपरेटिंग सिस्टम असून, त्यामध्ये स्वदेशी सुरक्षा उपायांचा समावेश आहे. यामध्ये विविध सरकारी कार्यालयांमध्ये सुरक्षिततेची आवश्यकता असणाऱ्या ऑपरेशनसाठी विशेष सुरक्षा प्रणालीचा वापर केला गेला आहे. केंद्रीय सुरक्षा एजन्सीच्या अंतर्गत विकसित केलेल्या माया OS चा उद्देश आहे भारतीय संगणक यंत्रणेच्या सुरक्षिततेसाठी नवे पर्याय उपलब्ध करणे.
माया OS चे प्रमुख फीचर्स
१. सुरक्षा उपाय: माया OS मध्ये मल्टीलायर सुरक्षा प्रणाली आणि इनबिल्ट फायरवॉल यामुळे इंटरनेट वापरणाऱ्यांसाठी सुरक्षितता सुनिश्चित केली गेली आहे.
२. वापरकर्ता अनुकूलता: यात मराठी आणि हिंदी भाषांसाठी उपलब्ध असलेल्या विशेष मेनू व पर्यायांचा समावेश आहे.
३. वेगवान परफॉर्मन्स: हे ऑपरेटिंग सिस्टम लहान आणि मोठ्या सर्व प्रकारच्या कामांसाठी अनुकूल आहे.
महत्त्वाचा बदल
भारताच्या सुरक्षिततेसाठी एक मोठा पाऊल म्हणता येईल कारण ह्यामुळे डेटा सुरक्षेसह माहितीवरील निर्भरता नियंत्रित होते. माया OS सरकारच्या स्मार्ट सिटी, डिजीटल इंडिया, आणि मेक इन इंडिया या योजनांसाठी महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतो.
तांत्रिक वैशिष्ट्ये आणि कार्यप्रदर्शन
सॉफ्टवेअरमध्ये सुलभ नियंत्रण पॅनेल, सुरक्षितता अद्यतने आणि एंटी-व्हायरस सुरक्षा प्रणाली समाविष्ट आहे. यामुळे, सरकारी कार्यालयातील महत्त्वाच्या कागदपत्रांची सुरक्षितता कायम राहते.
माया OS सध्या प्रमुख सरकारी यंत्रणांनी वापरण्यास सुरुवात केली आहे, मुख्यतः भारताच्या संरक्षण मंत्रालय आणि संबंधित विभागांनी या प्रणालीचा वापर केल्याचे समजते. सुरक्षा आणि गुप्तता ह्या दोन प्राथमिक गरजा लक्षात घेऊन माया OS ची रचना करण्यात आली आहे. परिणामी, या प्रणालीचे मूळ उद्दिष्ट राष्ट्रीय सुरक्षेला बळकट करणे आहे.
माया OS ची सध्याची वापरकर्ती यंत्रणा:
- भारताचे संरक्षण मंत्रालय
संरक्षण मंत्रालयाने आपली डिजिटल सुरक्षा वाढवण्यासाठी आणि बाहेरील ऑपरेटिंग सिस्टमवरील निर्भरता कमी करण्यासाठी माया OS ची निवड केली आहे. संवेदनशील माहितीची सुरक्षा आणि सायबर हमले टाळण्यासाठी ही प्रणाली अत्यंत महत्त्वाची ठरली आहे. त्यामुळे हे मंत्रालय माया OS ला प्राथमिकता देत आहे. - केंद्रीय गृह मंत्रालय
गुप्तचर विभाग (इंटेलिजन्स ब्युरो) आणि अन्य सुरक्षा एजन्सींमध्ये देखील माया OS चा वापर वाढत आहे. ही एजन्सी सध्या आपली माहिती माया OS च्या सुरक्षित सर्व्हरवर संचयित करीत आहे. यामुळे सुरक्षा वाढवण्यास मदत झाली असून माहितीचे अनधिकृत प्रवेश नियंत्रित करण्यासाठी हे OS उपयुक्त ठरत आहे. - सरकारी कार्यालये व अन्य यंत्रणा
डिजीटल इंडिया आणि ‘मेक इन इंडिया’ योजनेंतर्गत काही मोठ्या सरकारी संस्थांनी माया OS ला स्वीकारले आहे. यामध्ये डेटा सुरक्षेची उच्च श्रेणी, स्वदेशी उत्पादनास समर्थन, आणि माहितीचे केंद्रीकरण यावर विशेष भर देण्यात आला आहे.
सुरक्षा तज्ञांचे मत
माया OS च्या बाबतीत तज्ञांचे असे म्हणणे आहे की, या प्रणालीच्या वापरामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारतीय सुरक्षा यंत्रणा अधिक आत्मनिर्भर बनली आहे. यामुळे, ह्या प्रणालीमुळे सरकारचे डिजीटल सायबर सुरक्षा साधने अधिक प्रभावी बनली आहेत.
